Leestijd: ± 6 minuten
Thema’s: Richting • Persoonlijke ontwikkeling • Leiderschap • Paardencoaching
“Een paard volgt niet de richting die je bedoelt. Het reageert op de richting die je daadwerkelijk laat zien.”
Inleiding
Tijdens Compass Insight gebruik ik regelmatig een eenvoudige oefening waarbij we samen met een paard een acht lopen. Op het eerste gezicht lijkt het een oefening die vooral gaat over sturen of begeleiden. Toch blijkt al snel dat het daar eigenlijk niet om draait.
Een paard heeft geen uitleg nodig over de route die je wilt lopen. Het reageert op jouw beweging, lichaamshouding en de richting die jij op dat moment aangeeft. Wanneer jij duidelijk bent, ontstaat er vaak rust. Wanneer jij twijfelt of halverwege van richting verandert, zie je dat regelmatig direct terug in de reactie van het paard.
Juist daarom vind ik deze oefening zo waardevol. Niet omdat het paard perfect een acht moet lopen, maar omdat het zichtbaar maakt hoe wij zelf richting geven.
Richting begint voordat je gaat lopen
Wanneer mensen het woord ‘richting’ horen, denken ze vaak aan grote levensvragen. Welke baan past bij mij? Welke keuze moet ik maken? Welke kant wil ik op?
Tijdens deze oefening gaat het juist om iets veel kleiners.
Voordat je de eerste stap zet, is er al een keuze gemaakt. Je weet waar je naartoe wilt en beweegt daar vervolgens bewust naartoe. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk blijkt dat minder eenvoudig dan gedacht.
Wanneer iemand zelf nog twijfelt, verandert het tempo vaak, wordt de beweging minder vloeiend of ontstaat er onduidelijkheid voor het paard.
Dat is geen fout.
Het is simpelweg informatie.
Duidelijkheid geeft rust
Paarden zijn van nature gevoelig voor voorspelbaarheid. Een duidelijke, consequente begeleiding maakt het voor een paard makkelijker om te begrijpen wat er van hem wordt gevraagd.
Dat betekent niet dat alles perfect moet gaan. Ook een kleine aarzeling of een verkeerde bocht hoort erbij. Belangrijker is dat je daarna opnieuw duidelijk kiest voor een richting.
In mijn werk zie ik regelmatig dat deelnemers denken dat ze duidelijk zijn, terwijl hun lichaam iets anders laat zien. Ze kijken alvast naar een andere kant, vertragen onverwacht of veranderen ongemerkt van koers.
Het paard reageert daar vaak direct op.
Niet omdat het ongehoorzaam is, maar omdat de informatie die het ontvangt verandert.
Richting geven is iets anders dan trekken
Een misverstand dat ik regelmatig tegenkom, is dat richting geven hetzelfde zou zijn als de ander ergens naartoe krijgen.
Tijdens deze oefening blijkt juist het tegenovergestelde.
Hoe harder iemand probeert te sturen of te trekken, hoe minder vloeiend de samenwerking vaak wordt. Wanneer iemand zelf helder weet waar hij naartoe wil en dat op een rustige manier laat zien, volgt het paard meestal veel gemakkelijker.
Dat zie ik niet alleen terug tijdens het werken met paarden.
Ook in het dagelijks leven ervaren veel mensen dat duidelijkheid vaak meer rust geeft dan steeds opnieuw corrigeren of overtuigen.
Wat zegt de wetenschap?
Onderzoek laat zien dat paarden gevoelig zijn voor menselijke signalen en aandacht. Ze gebruiken onder andere lichaamshouding, hoofdoriëntatie en andere zichtbare aanwijzingen om menselijk gedrag te interpreteren.
Daarnaast blijkt uit onderzoek dat paarden verschillende menselijke aanwijzingen kunnen gebruiken, zoals wijzen of een duidelijk aangewezen richting, terwijl subtielere signalen niet altijd voldoende informatie geven. Dat onderstreept hoe belangrijk heldere communicatie is tijdens de interactie tussen mens en paard.
Dat betekent niet dat een paard weet welke keuzes wij in ons leven moeten maken.
Wel laat onderzoek zien dat paarden sterk reageren op de signalen die wij op dat moment daadwerkelijk geven.
Een praktijkvoorbeeld
Tijdens deze oefening zie ik regelmatig dat deelnemers halverwege de acht al naar de volgende bocht kijken, terwijl hun lichaam nog een andere richting op beweegt.
Het gevolg is vaak dat het paard begint te twijfelen of zelf een andere lijn kiest.
Wanneer we daarna samen terugkijken, blijkt dat deelnemers zich vaak niet bewust waren van die kleine verandering.
Dat is geen bewijs dat een paard onze gedachten leest.
Wel laat het zien hoe belangrijk duidelijke communicatie is en hoeveel informatie we voortdurend geven zonder dat we ons daarvan bewust zijn.
Dat is een ervaring die ik in meer dan 25 jaar werken met paarden keer op keer terugzie.
Waarom ik hiervoor kies
Ik gebruik deze oefening niet om mensen te leren een paard netjes een acht te laten lopen.
Ik gebruik haar omdat een eenvoudige beweging zichtbaar kan maken hoe iemand richting geeft.
Niet alleen aan een paard, maar soms ook aan zichzelf.
Juist daarin zie ik de kracht van deze oefening.
Veelgestelde vragen
Moet een paard de oefening perfect uitvoeren?
Nee. Het doel is niet een perfecte acht te lopen, maar bewust te worden van de manier waarop je zelf richting geeft.
Gaat deze oefening over leiderschap?
Niet in de traditionele betekenis van het woord. Voor mij gaat richting geven vooral over duidelijkheid, voorspelbaarheid en bewust handelen.
Tot slot
Richting geven begint niet op het moment dat je iemand probeert te overtuigen of mee te krijgen.
Het begint bij zelf weten waar je naartoe wilt.
Misschien is dat wel de belangrijkste les van deze eenvoudige oefening.
Niet dat een paard jou vertelt welke kant je op moet.
Maar dat het je uitnodigt om eerst zelf helder te krijgen welke richting je wilt kiezen.
Bronnen
- Proops, L. & McComb, K. (2010). Attributing attention: the use of human-given cues by domestic horses (Equus caballus). Animal Cognition.
- Proops, L., Walton, M. & McComb, K. (2010). The use of human-given cues by domestic horses during an object choice task. Animal Behaviour.
- McGreevy, P. & McLean, A. (2010). Equitation Science.
- Hausberger, M. et al. (2021). Enhanced Understanding of Horse–Human Interactions to Optimize Welfare.
Lees ook
• Deel 3 – Het paard ziet de wereld anders dan wij.
• Deel 4 – Waarom heeft een paard haarfijn door hoe je je voelt?
• Deel 5 – Waarom staan we tijdens een oefening soms bewust stil?